Kolor osłony okiennej pod względem funkcjonalności
Kolor osłony okiennej zwykle kojarzy się z estetyką i aranżacją wnętrza. Wybieramy biel, beż, szarość, grafit czy czerń, zastanawiając się, który odcień będzie pasował do podłogi, ścian albo wyposażenia pomieszczenia. Tymczasem kolor materiału znajdującego się przy szybie może mieć znaczenie również wtedy, gdy wygląd wnętrza schodzi na dalszy plan. Istotne są bowiem także zjawiska optyczne: odbijanie, pochłanianie i przepuszczanie promieniowania.
To właśnie ten aspekt będzie punktem wyjścia nowego cyklu poświęconego kolorom osłon okiennych. Nie będziemy w nim rozstrzygać czy biała roleta wygląda lepiej od grafitowej ani czy drewniane lamele powinny być jasne czy ciemne. Interesować nas będzie coś znacznie bardziej praktycznego: jak kolor wpływa na światło i energię słoneczną, kiedy dana barwa może pomagać w ograniczaniu nagrzewania, a kiedy jej zaleta polega raczej na kontroli światła widzialnego?
To rozróżnienie jest ważne, ponieważ określenie „jasna osłona” nie oznacza automatycznie „osłona, która najlepiej chroni przed ciepłem”. O rzeczywistym zachowaniu konkretnego produktu decyduje nie tylko jego barwa, lecz również materiał, jego struktura, powierzchnia, przepuszczalność oraz miejsce zamontowania.
Kolor osłony a przegrzewanie
Jeżeli promieniowanie słoneczne zostaje zatrzymane przed dotarciem do szyby, sytuacja jest korzystniejsza z punktu widzenia ograniczania zysków ciepła niż wtedy, gdy energia słoneczna przechodzi przez szybę i zostaje pochłonięta przez powierzchnie znajdujące się we wnętrzu. Z tego powodu rozwiązania zewnętrzne są często szczególnie interesujące w kontekście ochrony przed przegrzewaniem. Lawrence Berkeley National Laboratory również wskazuje osłony zewnętrzne jako preferowane rozwiązania trwałe w kontekście ochrony przed nadmiernym zyskiem słonecznym podczas fal upałów.
W przypadku osłony wewnętrznej część energii słonecznej została już przepuszczona przez szybę. Jeżeli materiał osłony pochłonie tę energię, nagrzeje się wewnątrz pomieszczenia. Dlatego znaczenie mają nie tylko kolor, ale również właściwości powierzchni i konstrukcja osłony.
To właśnie ten pozornie drobny szczegół będzie powracał w kolejnych artykułach cyklu.
Przed nami cykl o kolorach, które mają funkcję
W artykułach o roli kolorów, przyjrzymy się temu, kiedy jasna osłona okienna rzeczywiście jest dobrym wyborem funkcjonalnym. Omówimy jej zachowanie na różnych wystawach, od północnej po południową i zachodnią, a także sprawdzimy, czy znaczenie ma kondygnacja oraz rodzaj pomieszczenia.
Następnie przyjdzie czas odpowiedzenia pytanie, które wydaje się jeszcze bardziej oczywiste: czy ciemna osłona rzeczywiście zawsze bardziej nagrzewa pomieszczenie? Wyjaśnimy co dzieje się z energią pochłoniętą przez materiał i dlaczego miejsce montażu może zmienić ten wynik.
Osobny tekst poświęcimy czerni. To kolor szczególny, ponieważ z jednej strony silnie kojarzy się z pochłanianiem światła, z drugiej może mieć interesujące zastosowania tam, gdzie priorytetem jest ograniczenie dostępu światła widzialnego. Sprawdzimy, kiedy czarna osłona może być funkcjonalna, a kiedy jej właściwości będą niekorzystne.
Nie zabraknie również tekstu o szarości, beżu i kolorach „pośrednich” ponieważ właśnie one pokazują, dlaczego prosty podział na „jasne dobre” i „ciemne złe” nie odpowiada rzeczywistości.
Przyjrzymy się także kolorom w kontekście wystawy okiennej, ponieważ ta sama osłona może pracować w zupełnie innych warunkach na północy, wschodzie, południu i zachodzie.
Ważnym elementem cyklu będzie również sprawdzenie koloru a rodzaju osłony. Inaczej należy przecież patrzeć na jednolitą roletę materiałową, inaczej na żaluzję z regulowanym kątem lamel, a jeszcze inaczej na plisę, przez którą światło może być rozpraszane w określony sposób.
Kolor warto wybierać jak parametr techniczny
Najważniejszym założeniem całego cyklu będzie odejście od myślenia o kolorze wyłącznie jako o dekoracji. Kolor może być elementem funkcji, ale tylko wtedy, gdy rozpatrujemy go razem z materiałem, przepuszczalnością, sposobem montażu oraz warunkami, w których będzie użytkowana.
Nie ma wiarygodnej podstawy, aby stworzyć jedną tabelę mówiącą, że biała osłona zawsze obniży temperaturę o określoną liczbę stopni, a czarna zwiększy ją o inną wartość. Takie liczby bez wskazania konkretnego materiału, szyby, orientacji, warunków pogodowych i sposobu montażu byłyby pozbawione wartości.
Znacznie ciekawsze jest pytanie dlaczego dana osłona zachowuje się w określony sposób. Czy odbija promieniowanie? Czy je pochłania? Czy przepuszcza jego część? Czy światło zostaje rozproszone? Czy energia trafia na osłonę przed szybą, czy dopiero po przejściu przez nią?
Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwalają spojrzeć na kolor nie jak na wybór z próbnika tkanin, lecz jak na jeden z parametrów decydujących o pracy osłony okiennej. I właśnie temu poświęcony będzie cały cykl.